Tác hại của thuốc lá

“Hôm đó, mình vẫn mua bao thuốc lá như mọi ngày. Nhưng bà bán hàng vừa đưa ra, mình vội rụt tay lại bởi nhìn thấy hình ảnh lồng ngực mở toang với lá phổi xám xịt bên trong… Giật mình, chờn chợn bởi chưa bao giờ mình nghĩ thuốc lá lại gây tác hại kinh khủng khiếp như vậy. Từ trước tới nay, mình cứ nghĩ hút thuốc chỉ bị ngả màu vàng răng. Mình bị ám ảnh bởi hình ảnh đó nên đã không mua thuốc ở thời điểm đó. Sau đó, vì nghiện quá, mình bỏ thêm tiền để mua thuốc bao cứng (chưa in cảnh báo bằng hình ảnh), nhưng mình nghĩ, dần mình cũng sẽ phải bỏ thuốc” - một nhân vật tham gia phỏng vấn của nghiên cứu do Đại học Y tế công cộng thực hiện chia sẻ.

Khói thuốc lá chứa hơn 7.000 chất hóa học, trong đó có 69 chất gây ung thư, gây ra nhiều căn bệnh nguy hiểm khác nhau như ung thư phổi, bệnh tim mạch, phổi tắc nghẽn, vô sinh....và gây nên cái chết của 40.000 người Việt mỗi năm. Thế nhưng, đa phần những người hút thuốc lá vẫn mơ hồ về tác hại thực của nó.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), phần lớn những người hút thuốc đều không hiểu rõ, tận tường về  những mối nguy cơ sức khỏe mà thuốc lá có thể gây ra. Họ chỉ hiểu chung chung hút thuốc lá là nguy hại. Rất nhiều trong số những người sử dụng thuốc lá chỉ kể được bệnh có liên quan là ung thư phổi mà không kể được tên của những căn bệnh khác. Họ cũng không biết rằng hút thuốc cũng gây bệnh tim mạch, đột quỵ và nhiều căn bệnh khác, bao gồm nhiều dạng ung thư khác.

Một nghiên cứu về cảnh báo sức khỏe (CBSK) bằng hình cảnh trên vỏ bao thuốc lá ở Việt Nam do Trung tâm Nghiên cứu và Trợ giúp Phát triển cộng đồng (CDS) thực hiện nghiên cứu năm 2011 cho thấy, có tới 60% đối tượng tham gia nghiên cứu không để ý tới CBSK bằng chữ "Hút thuốc lá có thể gây ung thư phổi"; "Hút thuốc lá có thể gây bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính" trên bao thuốc. 

Khi đọc hai thông điệp này, chỉ có 5% đối tượng tham gia nghiên cứu hiểu được rằng hút thuốc lá chắc chắn sẽ làm tăng khả năng gây ung thư phổi và 6,4% hiểu rằng hút thuốc lá chắc chắn sẽ làm tăng khả năng mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Chỉ có 6% người trả lời phỏng vấn cho rằng những lời cảnh báo hiện tại có ấn tượng mạnh, trong khi đa phần cho rằng những cảnh báo này có mức độ ấn tượng bình thường (28,1%) hoặc ít gây ấn tượng (30,7%) hay không gây ấn tượng gì (32,2%). Gần 60% người tham gia phỏng vấn cho rằng với hai cảnh báo hiện tại, họ cũng không quan tâm hơn tới những ảnh hưởng tới sức khỏe do thuốc lá gây ra và có hơn 40% đối tượng cảm thấy không sợ/ xem thường về mức độ gây sợ hãi của CBSK.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), để giảm tỉ lệ người tử vong do thuốc lá, cần phải chỉ cho họ thấy tác hại thực sự của thuốc lá. Thay vì dòng chữ cảnh báo đơn giản, nhỏ bé như hiện nay, các bao thuốc lá phải thể hiện những hình ảnh gây sốc như các khối u trong phổi, tắc nghẽn mạch máu trong não và răng bị sâu do hút thuốc.

WHO cho rằng cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh in trên vỏ bao bì thuốc lá được coi là biện pháp kinh tế, không tốn kém, nhưng lại rất có hiệu quả trong việc cảnh báo về những tác hại sức khỏe do việc tiêu thụ thuốc lá gây ra. CBSK bằng hình ảnh chứa các thông điệp rõ ràng và trực tiếp, thậm chí tác động được tới cả những người không biết chữ. Các hình ảnh cảnh báo làm giảm thẩm mỹ của các vỏ bao thuốc và sẽ góp phần ngăn ngừa những người có ý định hút thuốc.

Đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam cho biết

“Kinh nghiệm từ các nước trên thế giới cho thấy, những cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh thúc đẩy người hút thuốc bỏ thuốc và ngăn cản mọi người, đặc biệt là giới trẻ, khỏi việc bắt đầu hút thuốc. Như tại Brazil, 2/3 số người hút thuốc cho biết các cảnh báo sức khỏe làm họ muốn bỏ thuốc. Tại Canada, hơn một nửa số người hút thuốc (58%) cho biết CBSK bằng hình ảnh giúp họ suy nghĩ nhiều hơn về các tác động sức khỏe của việc hút thuốc. Tại Singapore, hơn một phần tư số người hút thuốc (28%) nói rằng họ hút ít thuốc hơn nhờ những cảnh báo sức khỏe, 71% nói rằng họ biết nhiều hơn về những ảnh hưởng tới sức khỏe của việc hút thuốc. Còn tại Thái Lan, 44% người hút thuốc cho rằng CBSK bằng hình ảnh làm cho họ muốn bỏ thuốc trong tháng tiếp theo, và 53% cho rằng họ nghĩ khá nhiều về những nguy cơ sức khỏe do hút thuốc lá gây ra”

Đỗ Ngọc Chính bảo vệ "Người Tiêu Dùng"

"Chúng tôi không ngán chuyện bị kiện" là khẳng định của ông Đỗ Ngọc Chính (ảnh) - Phó giám đốc Trung tâm nghiên cứu và tư vấn về tiêu dùng (CESCON, thuộc Hội Tiêu chuẩn bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam) khi trao đổi với PV Thanh Niên xung quanh báo cáo về thực phẩm nhiễm chất làm trắng độc hại.

Quá trình lấy mẫu, kiểm định diễn ra như thế nào, thưa ông?

Với tư cách là một tổ chức của Hội Tiêu chuẩn bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, đồng thời với tư cách là những người tiêu dùng bình thường, chúng tôi đi mua mẫu tại những điểm buôn bán mang tính đại diện trên thị trường như chợ, siêu thị, cửa hàng bán lẻ và có đầy đủ tên, địa chỉ nơi mua, ngày mua... 

Các mẫu thu thập được gửi đi kiểm nghiệm ở các trung tâm đạt chuẩn quốc gia.

Chính xác vừa rồi trung tâm gửi đi kiểm nghiệm ở đâu?

Các mẫu được kiểm nghiệm tại Trung tâm kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng 3, thuộc Tổng cục Đo lường chất lượng của Bộ Khoa học - Công nghệ. 

Sau khi có kết quả kiểm nghiệm, chúng tôi tổng hợp, báo cáo. Kết quả đã công bố dựa theo kết quả kiểm nghiệm, đảm bảo tính khoa học, chính xác và hoàn toàn không phải làm thủ công.

Lãnh đạo Sở Y tế, Sở Công thương TP.HCM và siêu thị cho rằng việc CESCON lấy mẫu, kiểm nghiệm và tự công bố là không đúng quy định pháp luật?

 Nếu là cơ quan quản lý nhà nước, thì thường khi lấy mẫu phải có sự xác nhận của nơi lấy mẫu rồi niêm phong…, nhưng Cescon không phải là một cơ quan nhà nước. Chúng tôi làm với tư cách là Hội Tiêu chuẩn bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam. 

Căn cứ theo luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã có hiệu lực thi hành, chúng tôi có quyền độc lập khảo sát, thử nghiệm; công bố kết quả khảo sát, thử nghiệm chất lượng hàng hóa, dịch vụ do mình thực hiện; thông tin, cảnh báo cho người tiêu dùng về hàng hóa, dịch vụ và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc thông tin, cảnh báo của mình; kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. 

Chúng tôi làm để đưa ra lời cảnh báo khi nhận thấy sản phẩm không đạt chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, mà cụ thể ở đây là nhiễm chất làm trắng huỳnh quang độc hại. Luật không có chỗ nào quy định là buộc phải báo trước cho cơ quan A, B, C. 

Việc quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm còn nhiều sơ hở lắm nhưng việc gì liên quan đến sức khỏe, tính mạng hàng triệu người tiêu dùng, thì không thể nào im lặng được mà phải tìm cách cảnh báo xã hội. Đó là quan điểm của Hội Tiêu chuẩn bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam.

Từ khi công bố kết quả đến nay, các sở ngành chức năng của TP có mời lãnh đạo CESCON đến trao đổi, phối hợp giải quyết?

Không hề có lời mời nào cả.

Trong tình huống các chợ, siêu thị, cửa hàng bán lẻ, các cơ sở sản xuất khởi kiện vì cho rằng cách làm của Cescon thiếu cơ sở pháp lý, thì ông nghĩ sao?

Đó là quyền của họ. 

Chúng tôi không ngán chuyện bị kiện. 

Nếu họ thấy vấn đề gì đó hoặc quyền lợi hợp pháp của họ bị ảnh hưởng thì cứ kiện, chúng tôi không thể cản được và cũng không e ngại chuyện này.

Lấy mẫu bún, bánh phở kiểm nghiệm lại

Ngày 26-7-2013, ông Trần Quang Trung, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (ATTP), Bộ Y tế cho biết, trước thông tin về một số cơ sở bị phát hiện có sản phẩm bún, bánh phở vi phạm chất lượng ATTP tại TP.HCM, lãnh đạo Cục đã đề nghị địa phương tiếp tục lấy mẫu tại các cơ sở này, xác định các sản phẩm đã được khắc phục hay vẫn tái phạm, mức độ vi phạm. 

Kết quả này sẽ được công bố công khai ngay khi có kết quả.

Lại phát hiện mì sợi chứa hàn the cực độc

Sáng 26-7-2013, Đoàn kiểm tra liên ngành về an toàn vệ sinh thực phẩm của TP.Biên Hòa (Đồng Nai) tiến hành kiểm tra tại chợ Biên Hòa và phát hiện nhiều mì sợi khô có chứa hàn the ở mức cực độc. 

Qua kiểm tra và lấy mẫu thử tại 10 sạp, phát hiện 6 cơ sở có bán mì sợi vàng khô có chứa hàn the ở mức đậm đặc. Số mì này không có nhãn mác, xuất xứ; tiểu thương nhập hàng qua giới thiệu của các thương lái. Đoàn kiểm tra đã lập biên bản tiêu hủy gần 50 kg mì vàng có chứa hàn the.

Bắp luộc bán dạo

Cứ đến buổi chiều, hàng trăm phương tiện - từ xe tải nhỏ, xe ba gác đến xe máy lại đổ tới chợ bắp ngã ba Bầu, ấp Đông, xã Thới Tam Thôn, huyện Hóc Môn, TP HCM để lấy hàng. 

Bắp ở đây chỉ bán với giá 700-800 đồng mỗi trái. 

Khi được hỏi về nguồn gốc, một người bán khẳng định: 

Đây là hàng Việt Nam chất lượng cao, yên tâm đi !

Còn tại hẻm bắp luộc ở 249 Tân Kỳ Tân Quý, quận Tân Phú, TP HCM, hơn 100 nồi bắp bày ngoài vỉa hè nhếch nhác đang sôi sùng sục. 

Để bắp ngay trên nền đất rồi dùng dao chặt củi, một phụ nữ cho biết: 

Giờ này ít người luộc bắp vì bán buổi chiều và tối không được nhiều. Bình thường, chúng tôi luộc từ 2h để kịp bán buổi sáng.

Hẻm bắp luộc có khoảng 40 hộ dân, sống trong những căn nhà thuê xập xệ. 

Trời chập choạng tối, hàng chục xe máy, xe ba gác bắt đầu chở bắp về để chuẩn bị luộc hôm sau bán. 

Thông thường, mỗi hộ lấy khoảng 10 bao bắp mỗi ngày, một bao 500 trái. V 

ới mỗi trái bắp luộc giao cho người bán, họ lời khoảng 500-600 đồng. 

Như vậy, chỉ với việc luộc bắp, mỗi ngày, một hộ thu nhập 300.000 - 400.000 đồng.

Bắp luộc tại hẻm 249 Tân Kỳ Tân Quý, quận Tân Phú, TP HCM

Khi được hỏi về cách luộc bắp cho thơm ngon, trông bắt mắt, để được lâu, người bán chỉ tay vào những hũ để lổn ngổn bên cạnh, nói ngắn gọn: 

Thì cứ luộc với muối diêm, đường hóa học...

Trong khi đó, người bán trên đường Quang Trung, quận Gò Vấp, TP HCM còn có một "bí kíp" để bắp mềm hơn, nhanh chín hơn. Đó là luộc bắp chung với pin!

Tại chợ Kim Biên, quận 5, TP HCM, khi được hỏi về loại hóa chất dùng để luộc bắp nhanh mềm và lâu ôi thiu, người bán đưa ra một bọc màu trắng không nhãn mác, không hạn sử dụng, không nơi sản xuất. Họ giới thiệu đây là muối diêm, giá 110.000 đồng mỗi kg.

Người bán hàng quả quyết

Những người luộc bắp đều dùng muối diêm để tiết kiệm thời gian, chỉ cần khoảng hai muỗng cà phê cho một nồi 200 trái. 

Tuy nhiên, muốn bắp càng lâu ôi thiu thì bí quyết là phải cho nhiều muối diêm vào. 

Bắp bán không hết hôm nay có thể để bữa sau hấp lại, trông vẫn tươi mới, thơm ngọt

Những người bán hóa chất ở chợ Kim Biên cho biết loại đường hóa học mà người luộc bắp thường mua sử dụng là Tang Jing của Trung Quốc, độ ngọt gấp 500 lần đường cát bình thường, giá khoảng 90.000 đồng mỗi kg. 

Theo tìm hiểu, loại đường hóa học này không có trong danh mục các phụ gia thực phẩm được Bộ Y tế cho phép lưu hành tại Việt Nam, vì có thể gây ra ung thư gan, ung thư phổi, dị dạng bào thai, ảnh hưởng đến các yếu tố di truyền...

PGS-TS Phan Thị Sửu, Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật an toàn vệ sinh thực phẩm - Hội Khoa học Kỹ thuật an toàn thực phẩm Việt Nam - khẳng định:

Pin không được phép dùng trong sản xuất và chế biến thực phẩm, nhất là cho trực tiếp vào nồi để luộc bắp với mục đích nhanh nhừ. 

Pin chủ yếu chứa các kim loại nặng như chì, thủy ngân, cadmium… nên đặc biệt độc hại với não, thận, hệ thống tiêu hóa, sinh sản của con người. 

Dù hàm lượng nhiều hay ít, người sản xuất tuyệt đối không được cho pin vào vì sẽ gây nguy hiểm với sức khỏe con người.

Theo bà Sửu, muối diêm dù được phép sử dụng trong thực phẩm, nhưng các nhà khoa học luôn khuyến cáo về tính độc hại của chất này nếu dùng quá liều. 

Khi cho phép sử dụng, các nhà khoa học đã đưa ra ra những khuyến cáo cụ thể về hàm lượng.  

Tuy nhiên, những người luộc bắp chắc chắn không thể biết được tỷ lệ như thế nào là an toàn cho sức khỏe. 

Với muối diêm, nếu dùng quá giới hạn cũng có thể gây rối loạn tiêu hóa, chuyển hóa thành chất gây ung thư, nhất là ung thư gan, dạ dày

(Theo Người Lao động)